Ubezpieczenia osobowe - czym są i jakie są ich rodzaje?

Ubezpieczenia osobowe to zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego dział ubezpieczeń gospodarczych, odrębnie uregulowany w artykułach od 829 do 834 kc. Najczęstszy podział ubezpieczeń osobowych to ubezpieczenia na życie i ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (ubezpieczenie osobowe NNW).

Co to jest ubezpieczenie osobowe?

Do ubezpieczeń osobowych, określonych w art. 829 k.c., zaliczamy umowy ubezpieczenia, których przedmiot może w szczególności dotyczyć:

  • przy ubezpieczeniu na życie – śmierć lub dożycie przez podmiot umowy oznaczonego wieku,
  • przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków – uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.

W przypadku ubezpieczeń osobowych trudno mówić o szkodzie, bo sytuacje, w których wypłacane jest świadczenie, mogą mieć też pozytywny wydźwięk – np. niektóre polisy na życie zakładają przekazanie pieniędzy ubezpieczonemu po dożyciu do określonego wieku.

Zgodnie z definicją ubezpieczeń osobowych lista wymieniona w kodeksie cywilnym nie stanowi listy zamkniętej, a jedynie przykłady. Innymi przykładami ubezpieczeń osobowych są ubezpieczenia osobowe pracowników czy ubezpieczenia osobowe zdrowotne.

Podmiotem ubezpieczeń osobowych zawsze jest człowiek. Dlatego wszelkie umowy ubezpieczenia gospodarczego (w odróżnieniu od ubezpieczenia społecznego), których przedmiot będzie koncentrował się na życiu lub zdrowiu ludzkim, będą zaliczały się do ubezpieczeń osobowych. Jak wspomnieliśmy wyżej, nie muszą to być wyłącznie zjawiska negatywne – istnieją również takie ubezpieczenia osobowe jak np. świadczenie na wypadek urodzenia się dziecka (np. w ramach tzw. grupowych ubezpieczeń pracowniczych).

Charakterystyczną cechą ubezpieczeń osobowych jest to, że z tytułu umowy ubezpieczenia osobowego świadczenie ubezpieczyciela nie polega na wypłacie odszkodowania, a sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia. To jest cel ubezpieczeń osobowych. Suma ubezpieczenia w ubezpieczeniach osobowych (zwłaszcza na życie) zależy od wielu czynników, m.in. wieku ubezpieczonego. Sumę ubezpieczenia i potencjalną składkę można sprawdzić online, stosując kalkulatory ubezpieczeń.

Co ciekawe, w przeciwieństwie do ubezpieczeń majątkowych ubezpieczenia osobowe mogą zostać wykupione w kliku towarzystwach. Dzieje się tak ze względu na funkcję, jaką spełniają ubezpieczenia osobowe. Takie samo rozwiązanie jest nieopłacalne w przypadku ubezpieczeń majątkowych.

Rodzaje ubezpieczeń osobowych

Rodzajów ubezpieczeń osobowych co do zasady jest mniej niż rodzajów ubezpieczeń majątkowych. Jakie są ubezpieczenia osobowe? Co jest ich przedmiotem?

Do ubezpieczeń osobowych zaliczamy: ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków, ubezpieczenia rentowe oraz ubezpieczenia na wypadek choroby lub śmierci.
Ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków dotyczyć mogą pracowników zatrudnionych w przedsiębiorstwie, młodzieży szkolnej itp.

Oprócz ubezpieczeń grupowych wyróżniamy jednostkowe ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków. W zakresie ubezpieczeń rentowych w praktyce spotyka się dożywotnie, czasowe, obejmujące dwie lub więcej osób oraz ze zmienną ich sumą, zazwyczaj wzrastającą.

Do ubezpieczeń na wypadek choroby lub śmierci zaliczamy te, których przedmiotem ubezpieczenia jest życie człowieka – wypłata świadczenia następuje w razie śmierci ubezpieczonego.

Do ubezpieczeń osobowych zalicza się tu również ubezpieczenie na dożycie, w którym wypłata sumy ubezpieczenia następuje w wypadku, gdy ubezpieczony dożyje wieku ustalonego w umowie ubezpieczenia, a także ubezpieczenia mieszane, stanowiące połączenia ubezpieczenia na wypadek śmierci z ubezpieczeniem na dożycie. W ubezpieczeniu mieszanym wypłata sumy ubezpieczenia następuje, jeśli ubezpieczony dożyje określonego w umowie ubezpieczenia wieku lub wcześniej, gdy jego śmierć nastąpi przed tym terminem.

Ubezpieczenia osobowe, podobnie jak majątkowe, dzielą się na dobrowolne ubezpieczenia osobowe i obowiązkowe ubezpieczenia osobowe (np. umowa ubezpieczenia osobowego zawierana przy kredycie hipotecznym).