Ubezpieczenie wypadkowe - co to jest, ile wynosi składka i czy jest obowiązkowe?

Świadczenia wypłacane z tego ubezpieczenia są związane z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Podleganie ubezpieczeniu wypadkowemu jest ściśle związane z ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym – ten, kto jest nimi objęty (np. w ZUS), płaci również składkę na ubezpieczenie wypadkowe.

Co to jest i co obejmuje ubezpieczenie wypadkowe?

To świadczenie w sytuacji wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wypłacane osobom podlegającym ubezpieczeniu i płacącym składkę na ubezpieczenie wypadkowe. Stawka za ubezpieczenie wypadkowe określana jest co roku w ustawie – rozporządzeniu wydawanym przez Ministra Pracy i Polityki społecznej, dotyczącym nowych stawek na ubezpieczenie wypadkowe.

Stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe ustala się na cały rok składkowy, tj. od 1 kwietnia danego roku kalendarzowego do 31 marca następnego roku kalendarzowego.

Dla firm zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych oraz takich, które nie podlegają wpisowi do rejestru REGON, składka wypadkowa ubezpieczenia wypadkowego przedsiębiorcy jest w stałej wysokości i wynosi 1,67 proc (przed kwietniem 2018 r. – 1,8%).

Wysokość ta jest z góry ustalana jako 50% najwyższej stopy procentowej składki na to ubezpieczenie określonej na dany rok składkowy dla grup działalności.

W przypadku firm zgłaszających do ubezpieczenia co najmniej 10 ubezpieczonych składka wypadkowa uzależniona jest od ryzyka wystąpienia wypadku przy prowadzeniu danego rodzaju działalności i wynosi od 0,67 proc. do 3,33 proc.

Czy ubezpieczenie wypadkowe jest obowiązkowe?

Ubezpieczenie wypadkowe jest obowiązkowe dla wszystkich osób podlegających pod ubezpieczenia emerytalno-rentowe. Ubezpieczeniu nie podlegają określone kategorie osób:

  • bezrobotni pobierający zasiłek dla bezrobotnych lub świadczenie integracyjne,
  • posłowie do Parlamentu Europejskiego,
  • osoby wykonujące pracę nakładczą,
  • żołnierze niezawodowi, którzy pełnią czynną służbę, oprócz żołnierzy pełniących służbę kandydacką,
  • osoby na urlopach wychowawczych, pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
  • osoby pobierające świadczenie socjalne wypłacane w okresie urlopu, zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie,
  • osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia,
  • członkowie rad nadzorczych wynagradzani z tytułu pełnienia tej funkcji,
  • osoby objęte dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi na podstawie art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
  • osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem.

Kto musi płacić ubezpieczenie wypadkowe?

Obowiązkowo ubezpieczeniem wypadkowym ZUS są objęte osoby, które podlegają ubezpieczeniom emerytalnym i rentowymi. Również więc w przypadku prowadzenia pozarolniczej działalności opłacanie składek wypadkowych jest obowiązkowe. Natomiast system ubezpieczeń społecznych nie przewiduje możliwości dobrowolnego ubezpieczenia się w przypadku ubezpieczenia wypadkowego, więc nie istnieje opcja dobrowolnej opłaty składek na ubezpieczenie wypadkowe.

Czy od umowy zlecenia jest składka wypadkowa?

Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.  Oznacza to, że przy umowie zleceniu również musimy płacić ubezpieczenie wypadkowe. Są jednak przypadki, kiedy pomimo obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowego, nie będzie ubezpieczenia wypadkowego przy umowie zlecenia.

To, czy ubezpieczenie wypadkowe zleceniobiorcy jest wymogiem zależy od tego, gdzie zleceniobiorca wykonuje swoją pracę. Jeżeli zlecone czynności są wykonywane w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności zleceniodawcy, to zleceniobiorca będzie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu. Składka na to ubezpieczenie jest wówczas finansowana ze środków płatnika składek. Jeśli zleceniobiorca wykonuje swoją pracę poza siedzibą lub miejscem prowadzenia działalności przez zleceniodawcę, to nie podlega ubezpieczeniu wypadkowemu.

Ustalając obowiązek ubezpieczenia wypadkowego zleceniobiorcy, trzeba zacząć od sprawdzenia tego gdzie jego płatnik składek ma swoją siedzibę i w jakich miejscach poza tym prowadzi swoją działalność.

Inaczej prawo reguluje sytuację umowy o dzieło. Umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do ubezpieczeń. Jeżeli wykonujemy pracę tylko i wyłącznie na podstawie umowy o dzieło, to nie są za nas odprowadzane żadne składki, w tym składki wypadkowe.

Od czego zależy wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe?

Składki odprowadzane od wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu umowy o pracę są zawsze obowiązkowe. Inaczej wygląda to w przypadku umów cywilnoprawnych – tutaj oskładkowanie zależy od wielu czynników. Wpływ na to jakie składki będą opłacane w takiej sytuacji ma m.in:

  • prowadzenie własnej działalności gospodarczej,
  • praca na etacie w innym zakładzie pracy, a w szczególności wysokość otrzymywanego wynagrodzenia,
  • czy umowa cywilnoprawna zawarta jest z własnym pracodawcą,
  • nabycie prawa do emerytury,
  • posiadanie statusu studenta lub ucznia,
  • zawarcie kilku umów cywilnoprawnych z jednym bądź kilkoma firmami oraz wysokość wynagrodzenia otrzymywanego z każdej z umów.

Szybkim i łatwym sposobem na wyliczenie ile w danej sytuacji wynoszą odprowadzane składki jest kalkulator wynagrodzeń.

Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego

Ubezpieczenie wypadkowe gwarantuje prawo do wielu świadczeń, których nie obejmuje ubezpieczenie chorobowe. Pracownik, który ucierpiał w wyniku wypadku w pracy lub choruje na chorobę zawodową, może otrzymać świadczenia z ZUS pod warunkiem, że w tym czasie był zgłoszony do ubezpieczenia wypadkowego.

Należne świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego to:

  • zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne, które jest wypłacane w wysokości 100 proc. pensji (średniej z 12 miesięcy).

Jeżeli po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik nadal będzie niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja będą rokowały odzyskanie zdolności do pracy, pracownikowi przysługiwało będzie świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie to wypłacane będzie przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, ale nie dłużej niż przez 12 miesięcy. O potrzebie takiego świadczenia orzeka lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS.

  • jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej – wypłacane za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Oceny stopnia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu dokonuje lekarz orzecznik ZUS. Ustala się go w procentach (np. 1 proc. stałego uszczerbku, 5 proc. itd.) w oparciu o stosowne przepisy prawa.

  • renta wypadkowa przyznawana, gdy w wyniku wypadku niemożliwa jest dalsza praca zawodowa.

 

Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego

Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje ubezpieczonemu, którego niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Zasiłek ten przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru, niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu.

O zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru może się ubiegać ubezpieczony (najczęściej pracownik), którego niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Jeżeli pracownik podlega ubezpieczeniu wypadkowemu z więcej niż jednego tytułu, to zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru przysługuje w tej wysokości z każdego z tych tytułów.

Ubezpieczony podlega zarówno ubezpieczeniu wypadkowemu i chorobowemu, a niezdolność do pracy jest spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową i ubezpieczony spełnia warunki do uzyskania świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego? Wtedy przysługuje mu świadczenie tylko z ubezpieczenia wypadkowego. W innym wypadku osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym świadczenie jest przyznawane na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa, np. przyznawany jest zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego.

Prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Nie ma tu zastosowania tzw. okres wyczekiwania, tak jak to jest w przypadku zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego.

Od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego, jeśli nie zachowuje on prawa do wynagrodzenia za cały okres niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem, zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje, nawet jeżeli w danym roku kalendarzowym nie został wykorzystany okres wypłaty wynagrodzenia wynikający z art. 92 k.p.

Czy osoba bezrobotna podlega ubezpieczeniu wypadkowemu?

Zgodnie z ustawą bezrobotni pobierający zasiłek dla bezrobotnych lub świadczenie integracyjne z definicji nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu dla pracowników.

Komu przysługuje zasiłek wyrównawczy?

Takie świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje pracownikom, których wynagrodzenie uległo obniżeniu, w związku odbywaniem tzw. rehabilitacji zawodowej spowodowanej zmniejszoną sprawnością do pracy po wypadku.