Zmiana ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
9 października 2015 r. Prezydent podpisał ustawę o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ma na celu zapewnienie zgodności ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych oraz ujednolicenie i uproszczenie systemu naliczania odsetek w całym obrocie cywilnoprawnym.
Wprowadza ona jeden mechanizm naliczania odsetek w obrocie cywilnoprawnym, zarówno w obrocie profesjonalnym, jak w nieprofesjonalnym i w transakcjach z udziałem konsumentów. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych będą stanowić sumę stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8 punktów procentowych.
W ustawie Kodeks cywilny uchwalona ustawa wprowadza mechanizm naliczania odsetek cywilnych w oparciu o stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego, przyjmując, iż odsetki ustawowe (kapitałowe) będą równały się stopie referencyjnej NBP i 3,5 punktów procentowych, natomiast odsetki za opóźnienie będą równały się stopie referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych.
W ustawie Kodeks cywilny nowa ustawa wprowadza mechanizm ustalania odsetek maksymalnych w oparciu o stopę referencyjną NBP, a nie jak dotychczas o stopę lombardową. Ustawa przyjmuje bowiem, iż maksymalne odsetki wynikające z czynności prawnych oraz maksymalne odsetki ustawowe za opóźnienie będą stanowiły dwukrotność wysokości odpowiednio odsetek kapitałowych i odsetek za opóźnienie. Przyjęto, iż stopa referencyjna NBP stanowiąca podstawę naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych obowiązująca w dniu 1 stycznia ma zastosowanie do dnia 30 czerwca tego roku, natomiast stopa obowiązująca w dniu 1 lipca ma zastosowanie do dnia 31 grudnia tego roku. Minister Sprawiedliwości, w drodze obwieszczenia w „Monitorze Polskim”, będzie ogłaszał wysokość odsetek ustawowych, a minister właściwy do spraw gospodarki będzie ogłaszał, w drodze obwieszczenia w „Monitorze Polskim” wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.
Uchwalona ustawa wyłącza w stosunku do transakcji handlowych stosowanie regulacji Kodeksu cywilnego w zakresie odsetek za opóźnienie. Do transakcji tych będą miały zastosowanie przepisy dotyczące odsetek maksymalnych, gdy strony ustalą w umowie odsetki wyższe niż przewidziane zgodnie z ustawą o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
Ustawa przewiduje możliwość wydłużenia terminu zapłaty oraz ustalenia terminu na przeprowadzenie badania zgodności towaru lub usługi z umową w przypadku rażącej nieuczciwości wobec wierzyciela i dookreśla pojęcie ‘rażącej nieuczciwości’. Wprowadzono również przepis, zgodnie z którym dłużnik i wierzyciel nie mogą uzgadniać terminu doręczenia faktury lub rachunku, co ma na celu wyeliminowanie możliwości nadmiernego odsuwania w czasie terminów doręczania faktur czy rachunków.
Przyjęto także regulację, iż kwota 40 euro, przysługująca wierzycielowi z tytułu rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, jest naliczana od jednej umowy niezależnie od liczby wystawionych faktur w ramach transakcji. Jedynie w przypadku zastrzeżenia w umowie, że świadczenie będzie następować w częściach, rekompensata będzie przysługiwać odrębnie od każdej niezapłaconej części. Ustawa przewiduje również możliwość ustalenia w umowie harmonogramu płatności w ratach, pod warunkiem, że ustalenie takie nie będzie rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Ustawa wprowadza ponadto, iż w przypadku gdy postanowienia umowy ograniczające uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika określone w ustawie są nieważne, w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy.
Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2016 r. Przewiduje, iż do transakcji handlowych zawartych oraz transakcji handlowych zawieranych w wyniku przeprowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego wszczętych przed dniem 1 stycznia 2016 r., zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe.
Piotr Czublun
radca prawny/partner
CZUBLUN TRĘBICKI Kancelaria Radców Prawnych Sp p.
